Ορισμός
Είναι η πάθηση κατά την οποία ο φακός του ματιού θαμπώνει.
Ο φακός είναι το τμήμα του ματιού που βρίσκεται πίσω από την κόρη ( βλέπε σχήμα) και βοηθάει στην εστίαση των ειδώλων στον αμφιβληστροειδή (φωτοευαίσθητος ιστός πίσω από το μάτι) όπου οι εικόνες μετατρέπονται σε νευρικά σήματα που στέλνονται στον εγκέφαλο μέσω του οπτικού νεύρου.
Ο φακός αποτελείται κυρίως από νερό , πρωτεΐνες και πολυσακχαρίτες. Όταν οι πρωτεΐνες έχουν κανονική διάταξη
είναι καθαρός και διαφανής . Με την πάροδο του χρόνου λόγω τριβής και φθοράς αλλάζει η διάταξη των
πρωτεϊνών και προκαλείται το θάμβωμα του φακού.
Συμπτώματα
Τα πιο κοινά συμπτώματα είναι :
- Θολή όραση
- Φτωχή βραδινή όραση
- Χρώματα ξεθωριασμένα
- Αναλαμπές γύρω από φώτα
- Άλως γύρω από αντικείμενα
- Διπλωπία ή πολλαπλά αντικείμενα στο ένα μάτι
- Συχνές αλλαγές συνταγών για γυαλιά ή φακούς επαφής
Διάγνωση
Γίνεται με λεπτομερή οφθαλμολογική εξέταση που περιλαμβάνει:
- Τεστ οπτικής οξύτητας
- Διαστολή της κόρης του ματιού-έλεγχος αμφιβληστροειδούς
- Μέτρηση πίεσης
Εξέλιξη της νόσου
Εξελίσσεται με δύο τρόπους:
Ο ένας είναι αυτός που αναφέραμε παραπάνω με την διαταραχή της διάταξης των πρωτεϊνών του φακού
όπου οι κατά τόπους συστάδες μειώνουν την οξύτητα του ειδώλου που φθάνει στον αμφιβληστροειδή .
Ο άλλος είναι όταν ο φακός αλλάζει αργά και παίρνει κιτρινωπή καφέ χροιά προσδίδοντας ένα καφετί τόνο
στην όραση . Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε η αυξημένη χρωστική δυσκολεύει την διάκριση του μπλέ από
το πορφυρό , η δε οξύτητα της εικόνας που φθάνει στον αμφιβληστροειδή δεν επηρεάζεται.
Παράγοντες κινδύνου
- Ηλικία
- Ορισμένα νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης
- Προσωπικές συμπεριφορές όπως το κάπνισμα και η χρήση οινοπνεύματος
- Περιβαλλοντολογικοί παράγοντες όπως η παρατεταμένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία
Υπολογίζεται στις ΗΠΑ ότι στην ηλικία των 80 ετών το 50% του πληθυσμού θα έχει αναπτύξει καταρράκτη ή θα έχει χειρουργηθεί. Υπάρχει πιθανότητα όμως ο καταρράκτης να εκδηλωθεί και σε μικρότερες ηλικίες . Εδώ οι αιτίες μπορεί να είναι εκτός των ανωτέρω και οι παρακάτω: κληρονομικοί παράγοντες , τραυματισμός ματιού , σοβαρή φλεγμονή , σοβαρή μακροχρόνια μυωπία , μακροχρόνια χρήση κορτικοειδών , όταν η μητέρα νοσήσει με ερυθρά στην κυοφορία.
Θεραπεία
Ο καταρράκτης θεραπεύεται μόνον χειρουργικά . Συνήθως αφαιρείται όταν δεν μπορούμε να επιτελέσουμε βασικές μας ανάγκες όπως διάβασμα , παρακολούθηση τηλεόρασης , βραδινό οδήγημα κτλ. Επίσης αφαιρείται νωρίτερα όταν συνυπάρχει ωχρά κηλίδα και διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια . Τα συμπτώματα του πρόωρου καταρράκτη μπορούν προσωρινά να καθυστερήσουν με νέα γυαλιά , καλύτερο φωτισμό , κολλύρια , γυαλιά ηλίου , χρήση μεγεθυντικού φακού . Κατά την χειρουργική επέμβαση αφαιρείται ο φακός και αντικαθίσταται με τεχνητό φακό . Αν υπάρχει καταρράκτης και στα δύο μάτια δεν αφαιρείται ταυτοχρόνως αλλά με ένα μεσοδιάστημα 4-8 εβδομάδων.
Πρόληψη
Φοράμε γυαλιά ηλίου καλής ποιότητας και καπέλο με μεγάλο γείσο για προστασία από την ακτινοβολία .
Σταματάμε το κάπνισμα – πόσες φορές θα το επαναλάβουμε άραγε – διότι περιέχει πολλές ελεύθερες ρίζες .
Προσθέτουμε στο διαιτολόγιο μας πράσινα λαχανικά , φρούτα και τροφές πλούσιες σε αντιοξειδωτικά .
Κυρίως όμως πρέπει από τα 60 και κάθε 2 χρόνια να επισκεπτόμαστε τον οφθαλμίατρο για πλήρη και λεπτομερή
εξέταση ματιών , όπου γίνεται συγχρόνως διάγνωση και άλλων σοβαρότερων μη ανατάξιμων παθήσεων
όπως ωχρής κηλίδας ή γλαυκώματος που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε τύφλωση.
Μύθος ή Πραγματικότητα
1. Είναι επικίνδυνη η εγχείρηση?
Ο καταρράκτης είναι λεπτή εγχείρηση.Eχει όμως επιτυχία 95%.
Ένα ποσοστό 5% παρουσιάζει φλεγμονή , μόλυνση , αιμορραγία ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς.
2. Θεραπεύεται με κολλύρια ?
Όχι . Μόνο χειρουργικά.
3. Χρειάζεται μήνες για πλήρη αποκατάσταση ?
Φυσιολογικά όχι . Εκτός αν συνυπάρχει άλλη προσβολή όπως π .χ . γλαύκωμα .
4. Η ασπιρίνη, η βιταμίνη Ε καθώς και η C προλαμβάνουν τον καταρράκτη ?
Δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις . Σίγουρα δεν συστήνουμε μεγάλες δόσεις εκτός αν υπάρχει άλλη οδηγία από γιατρό.
5. Χρησιμοποιείται LASER στον καταρράκτη?
Ο καταρράκτης όπως αναφέραμε παραπάνω χειρουργείται . Μερικές φορές όμως η μεμβράνη πίσω από το μόσχευμα θαμπώνει μετά την εγχείρηση . Τότε ο γιατρός επεμβαίνει και αποκαθιστά την βλάβη με LASER .
 χωρισ καταρρακτη |
 με Καταρρακτη |
